Как на татарском языке будет слово пословица

Как будет

пословица

1 пословица

См. также в других словарях:

Пословица — Пословица малая форма народного поэтического творчества, облаченная в краткое, ритмизованное изречение, несущее обобщённую мысль, вывод, иносказание с дидактическим уклоном. Содержание 1 Поэтика 2 Из истории пословиц 3 Примеры … Википедия

Пословица — (лат. proverbium, adagium, франц. proverbe, немецк. Sprichwort, англ. proverb. От греческого названия П. paroimia идет научная терминология: паремиология отрасль литературоведения, занимающаяся историей и теорией П., паремиография запись П.,… … Литературная энциклопедия

пословица — См. поговорка. Словарь русских синонимов и сходных по смыслу выражений. под. ред. Н. Абрамова, М.: Русские словари, 1999. пословица изречение, поговорка; афоризм Словарь русских синонимов … Словарь синонимов

ПОСЛОВИЦА — ПОСЛОВИЦА, афористически сжатое, образное, грамматически и логически законченное изречение с поучительным смыслом, обычно в ритмически организованной форме ( Что посеешь, то и пожнешь ) … Современная энциклопедия

ПОСЛОВИЦА — жанр фольклора, афористически сжатое, образное, грамматически и логически законченное изречение с поучительным смыслом в ритмически организованной форме ( Что посеешь, то и пожнешь ) … Большой Энциклопедический словарь

ПОСЛОВИЦА — ПОСЛОВИЦА, пословицы, жен. Краткое образное законченное изречение, обычно ритмичное по форме, с назидательным смыслом. «Русские пословицы лучшие и выразительнейшие из всех пословиц в мире.» Достоевский. ❖ Войти в пословицу стать общеизвестным,… … Толковый словарь Ушакова

ПОСЛОВИЦА — ПОСЛОВИЦА, ы, жен. Краткое народное изречение с назидательным содержанием, народный афоризм. Русские пословицы и поговорки. П. не мимо молвится (посл.). • Войти в пословицу 1) стать общеизвестным благодаря своей характерности. Упрямство осла… … Толковый словарь Ожегова

Пословица — жанр фольклора, афористически сжатое, образное, грамматически и логически законченное изречение с поучительным смыслом, в ритмически организованной форме («Что посеешь, то и пожнешь»). Большой толковый словарь по культурологии.. Кононенко Б.И..… … Энциклопедия культурологии

ПОСЛОВИЦА — (греч. paroima, лат. adagium) один из древних дидактических жанров фольклора, а именно краткое и легко запоминающееся изречение: а) бытующее в народном языке, б) выражающее житейскую мудрость (моральные или технические предписания, ценностное… … Большая психологическая энциклопедия

Пословица — ПОСЛОВИЦА, афористически сжатое, образное, грамматически и логически законченное изречение с поучительным смыслом, обычно в ритмически организованной форме (“Что посеешь, то и пожнешь”). … Иллюстрированный энциклопедический словарь

пословица — гласит русская пословица • субъект, вербализация говорит пословица • субъект, вербализация говорит русская пословица • субъект, вербализация пословица гласит • субъект, вербализация пословица говорит • субъект, вербализация пословица говорится •… … Глагольной сочетаемости непредметных имён

Источник

Әйткән сүз – aткaн ук. 15 татарских пословиц на все случаи жизни

Сказал как отрезал. Все самые действенные пословицы, фразы для влияния и убеждения придуманы народом. Делимся с вами частичкой татарской мудрости, для этого мы собрали самые распространённые татарские пословицы на все случаи жизни с подстрочным переводом слов.

Пословица – это краткое народное изречение с назидательным смыслом. Отличается от поговорки тем, что представляет собой законченное предложение со смыслом.

1. Тырышкaн тaбaр, тaшкa кaдaк кaгaр. – Старательный найдёт (способ), забьёт гвоздь в камень.

Пословица о том, что если стараться, можно достичь (почти) всего, даже забить гвоздь в камень.

тырышу – стараться
табу – находить
таш – камень
кадак – гвоздь
кагу – забивать

2. Әйткән сүз – aткaн ук. – Сказанное слово – выстреленная стрела.

Пословица о том, что прежде чем сказать что-то, нужно хорошенько подумать. Русский аналог: «слово не воробей, вылетит – не поймаешь».

3. Җил исми, яфрaк сeлкeнми. – Ветер не подует – листок не шевельнётся.

Причинно-следственная связь по-татарски 🙂 Пословица о том, что для результата нужно что-то сделать.

җил – ветер
исү – дуть, веять
яфрак – лист дерева
селкенү – шевелиться
, дрожать

4. Син эшне сөйсәң, эш тә сине сөяр. – Если полюбишь работу, она тебя тоже полюбит.

Татарская версия пословицы «Работа лодыря не любит».

син – ты
сөйсәң – (если) полюбишь

5. Әйбeрнeң яңaсы яxшы, дусның искeсe яxшы​. – Вещь лучше новая, друг лучше старый.

Известная пословица «Старый друг лучше новых двух» на татарский манер.

әйбер – вещь
яңа – новый
яхшы – хороший, хорошо
дус – друг
иске – старый

6. Бaшлaнгaн эш – бeткән эш. – Начатое дело – законченное дело.

Не знаете как покончить с прокрастинацией? Татарский рецепт вам на помощь: просто начните 🙂

башлау – начать
эш – дело, работа
бетү – заканчиваться

7. Бүгeн бaр, иртәгә юк. – Сегодня есть, завтра нет.

Выражение о скоротечности жизни, событий и людей вокруг нас.

бүген – сегодня
бар – есть
иртәгә – завтра
юк – нет

10 татарских фраз на все случаи жизни

8. Эшләп aшaсaң, aрыш икмәгe дә тәмлe. – О вкусе ржаного хлеба, если он заработан своим трудом.

У татар много пословиц про труд. Это выражение тоже подчёркивает важность работы.

эшләү – работать
ашау – кушать, есть
арыш икмәге – ржаной хлеб
тәмле – вкусный

9. Кeмнeң aрбaсынa утырсaң, шуның җырын җырлaрсың. – На чью повозку сядешь, того песню и будешь петь.

Известный русский аналог пословицы: «кто платит, тот заказывает музыку».

кем – кто
арба – повозка
утыру – садиться
шул – тот
җыр – песня
җырлау – петь

10. Өрә бeлмәгән эт aвылгa бүрe китeрeр. – Собака, не умеющая лаять, приведёт в деревню волка.

А вот и пословица о важности умения выполнять свою работу качественно.

өрү – лаять
белү – знать, уметь
эт – собака
авыл – деревня
бүре – волк
китерү – приводить

11. Әрем дә файдалы да була ала – И полынь может быть полезной.

О том, что у монеты бывает две стороны.

әрем – полынь
файдалы – полезный
булу – быть
алу – может

12. Ватык чүлмәкне ябыштырып булмый. – Нельзя склеить разбитый горшок.

Пословица о необратимости или невозможности некоторых действий.

ватык – сломанный
чүлмәк – горшок
ябыштыру – клеить
булу – быть

Даже не смогли найти русский аналог. Предложите свой!

14. Агач –җимеше белән, кеше –эше белән. – Дерево (славится) своим плодом, человек – своей работой.

Известная пословица о том, что человека в первую очередь украшают его поступки и действия.

агач – дерево
җимеш – плод
белән – с (послелог)
кеше – человек
эш – работа, дело

15. Кергәнче чыгуыңны уйла. – Прежде чем зайти, подумай о том, как выйдешь.

Предусмотрительность и умение думать наперёд – важное качество, о чём и говорится в этой пословице.

керү – входить
чыгу – выходить
уйлау – думать

+ БОНУС! Предлагаем пройти интересную игру по татарским пословицам, которые мы объяснили с помощью эмодзи.

15 татарских скороговорок, чтобы ваш язык не заплетался

Понравился материал? Заходите на наш сайт, каждый день вы найдёте там что-то новое и интересное! Также подписывайтесь на наши соцсети: мы есть в Вконтакте, Telegram-е, Facebook-е и Instagram-е. ​

Проект «Әйдә! Online. Изучаем татарский» предлагает качественные и современные курсы и материалы для изучения татарского языка. Онлайн-курсы разговорного татарского, адаптированные литературные тексты, новости с подстрочным переводом, видео- и аудио-материалы, тесты и многое другое!

Если у вас есть предложения, то Вы всегда можете оставить их в нашей группе в Вконтакте или по адресу: eydetat@gmail.com

Скоро – больше! Оставайтесь с нашим проектом, сау булыгыз!​

Источник

Татарские пословицы и поговорки на татарском языке

Су, җир, күк

Асыл таш зур булмас.

Су башыннан болгана.

Кояш та тапсыз булмый.

Бер күктә ике ай булмас.

Кая барсаң да бер кояш.

Алтын черемәс, тимер тузмас.

Кешегә кое казысаң, үзең төшәрсең.

Йөргән таш шомарыр, яткан таш мүкләнер.

Ай күрде — кояш алды — безгә нәрсәсе калды.

Табигать сыйфатламалары

Аяз көнне яшен сугар.

Бер кичкә кер мичкә.

Араларыннан җил дә үтми.

Болытсыз яңгыр булмас.

Алдындагын алты ай эзләгән.

Былтыргыны кар баскан.

Заманның ялына ябыш.

Иртә кичтән хәерлерәк.

Каз килсә — яз килә.

Кар башын кар ашый.

Тама-тама күл булыр.

Каты давыл тиз туктар.

Яз уңмаган көз уңмас.

Тамчы тамып таш тишә.

Көн туганчы ни тумас.

Заман — кубызына биетә.

Нинди җилләр ташлады?

Көндез чыра яндырмыйлар.

Язгы көн ел туйдыра.

Иртәгәге өчен ишәк кайгырган.

Вакытын югалткан — малын югалткан.

Былтыр кискәнгә быел кычкырмыйлар.

Аз булса да җитәр, күп булса да бетәр.

Җылы сөяк сындырмый, салкын җанны тындырмый.

Иртә уңмаган кич уңмас, кич уңмаган һич уңмас.

Үсемлекләр

Алма пеш, авызыма төш.

Юкәдә икән чикләвек.

Алма агачыннан ерак төшми.

Акча җимеше түгел, бакча җимеше.

Агачның асылын корт ашар.

Бәрәңге — ярты икмәк.

Ике карбыз бер култыкка сыймас.

Йомшак агачны корт ашар.

Ни чәчсәң, шуны урырсың.

Урман киексез булмас.

Шайтан таягына кырау тими.

Ялгыз каенга кош кунмас.

Эш бетте, көлтә җыясы гына калды.

Сабанда сайрашмасаң, ындырда ыңгырашырсың.

Бәрәңге ашаган тук булыр, тез буыны юк булыр.

Хайваннар

Ат азгыны тайга иярер.

Атына күрә тәртәсе.

Үлгән сыер сөтле була.

Ат аунаган җирдә төк калыр.

Эт каешы булып беткән.

Атсыз ир — канатсыз кош.

Яман сыер ярда бозаулар.

Ашаган малда өмет бар.

Эт симерсә, иясен талар.

Ашаган җиренә сыер да кайта.

Аюны да биергә өйрәтәләр.

Башына тай типмәгән.

Иштең ишәк чумарын.

Койрыгы бозга каткан.

Бүрәнә аркылы бүре куган.

Дөя дулап күккә менмәс.

Дүрт аяклы ат та сөртенә.

Эт авызына бер сөяк.

Дүрт аяклы хайван да сөртенә.

Иртәгә өчен ишәк кайгырыр.

Көтүче нинди, көтү шундый.

Мәчегә уен, тычканга кыен.

Мүкләк сыер сөтле була.

Тычканга үлем, мәчегә көлке.

Сыйлы көнең — сыерлы көнең.

Биш тиенлек куян, ун тиенлек зыян.

Ул гына алланың кашка тәкәсе.

Бүредән курыксаң, урманга барма.

Бүредән бүрек ташлап котылмыйлар.

Үгез үлсә — ит, арба ватылса — утын.

Аерылганны аю ашар, бүленгәнне бүре ашар.

Тар җирдә тана башы, алачыкта бозау башы.

Тумаган тайга атланма, билен сындырырсың.

Керпе баласын «йомшагым» дияр, аю баласын «аппагым» дияр.

Кошлар, бөҗәкләр

Аның әтәче дә күкәй сала.

Ат дагалаганда бака ботын кыстырган.

Бал тәмле дә, корт чага.

Беткә ачу итеп тунны утка якмыйлар.

Инде елан мөгезе генә юктыр.

Иртә кычкырган күкенең башы авырта.

Карга карганың күзен чукымас.

Качкан балык зур була.

Күгәрчен сөте генә юк.

Күкәй эчендәге сары кебек.

Ничә чәйнәсәң дә бер балык башы.

Сукыр тавыкка бар да бодай.

Тукран тәүбәсе туклык бирмәс.

Чебен дулап ат булмас.

Чебешләрне көз көне саныйлар.

Чебен тисә чер итәр, тукмак тисә тик торыр.

Аптыраган үрдәк күлгә арты белән чумар.

Һавадагы торнаны тотам дип, кулындагы чыпчыкны җибәрмә.

Җәмгыять

Авылны макта, шәһәрдә тор.

Аткан ук кире кайтмас.

Акыллы дошман надан дустан яхшырак.

Алтын-көмеш яуган җирдән туган-үскән ил артык.

Андый гына хан кызында да була.

Батыр ярасыз булмас, ярасы дәвасыз булмас.

Батыр яуда беленер, телчән дауда беленер.

Бикә бизәнгәнче туй узган.

Бозга сөялмә, яуга сыенма.

Ватаны юк — җыры юк сандугач.

Дошманың күп булса, үзеңнән күр.

Дус — акчадан кыйммәт.

Дус үпкәләсә, дошман кинәнер.

Дусны сакламаган дошманга эләгер.

Дус бар, дошман бар.

Иелгән башны кылыч кисмәс.

Ике яңа дустан бер иске дус яхшырак.

Ил авызын иләк белән япмассың.

Ил күргәнне күрербез.

Ил сүзен тоткан ир булыр.

Ил төкерсә, күл булыр.

Иле ныкның биле нык.

Илен сатып ашаган — ике генә көн яшәгән.

Илгә таянган Идел кичәр.

Иптәшең үзеңнән яхшы булсын.

Ир егет өйдә туар, яуда үләр.

Ир егет үзе өчен туа, или өчен үлә.

Йөз сум акчаң булганчы, бер дустың булсын.

Кайда берлек — шунда көч.

Каланы макта, салада тор.

Кылыч кисәр, кул мактаныр.

Кылыч күтәргән — кылычтан үтәр.

Күрше хакы — тәңре хакы.

Күршең үзеңнән яхшы булсын.

Орлыгы Бохарада түгел.

Сугыш беткәч батыр күбәя.

Сугыш корбансыз булмый.

Теләнчегә якты чырай бирсәң, ямаулык сорар.

Тисә тияккә, тимәсә ботакка.

Туган илдән туйган юк.

Туган илнең кадерен читтә йөрсәң белерсең.

Читне макта, илендә тор.

Ялгыз кеше — сансыз кеше.

Ятып калганчы атып кал.

Өендәге хәлне күршеңнән сора.

Ул каргаса — бер бәла, ил каргаса — мең бәла.

Авызың тулы кан булса да, дошман алдында төкермә.

Хезмәт

Башланган эш — беткән эш.

Бүгенге эшне иртәгәгә калдырма.

Агач — җимеше белән, кеше — эше белән.

Гали үз эшендә, Вәли үз эшендә.

Егет кешегә җитмеш төрле һөнәр дә аз.

Калган эшкә кар явар.

Карама йөзенә, кара эшенә.

Кем эшләми, шул ашамый.

Киңәшле эш таркалмый.

Кырык эш кырык җирдә кырылып ята.

Миннән үткәнче — иясенә җиткәнче.

Тырышкан табар, ташка кадак кагар.

Элек хезмәт, аннан хөрмәт.

Эш бетте, көлтә җыясы гына калды.

Эшләп үлмәссең, чирләп үләрсең.

Эшне башлама, башласаң ташлама.

Үткән эш кире кайтмый.

Үткән эшкә салават, калганына бәрәкәт.

Белгән белгәнен эшләр, белмәгән бармагын тешләр.

Оста барда кулың тый, остаз барда телең тый.

Матурлык туйда кирәк, уңганлык көн дә кирәк.

Май чүлмәге — тышыннан, булыр кеше — эшеннән.

Хезмәт һәм ял

Күп уйнаган бер елар.

Ялкауга көн дә бәйрәм.

Йокы тамак туйдырмый.

Ике ятып бер төшемә керә.

Бәйрәм ашы — кара каршы.

Юл-сәфәр, транспорт

Җәяүлегә җанчык авыр.

Юлдашын ташлаган юлда калыр.

Адашкан кешедән юл сорамыйлар.

Баскан җиреннән ут чыга.

Бергә-бергә юл кыска.

Үзе егылган еламас.

Эт өрер, бүре йөрер.

Итсәң хәрәкәт — булыр бәрәкәт.

Йөргән йөрәкле булыр.

Күп йөргән күп ишетә.

Юл газабы — гүр газабы.

Юл кешесенең юлда булуы яхшы.

Юлга чыксан, юлдашың үзеңнән яхшы булсын.

Кем арбасына утырсаң, шуның җырын җырларсың.

Мал-мөлкәт. Алыш-биреш

Алтында тузан тормас.

Арзанның буявы тиз уңа.

Асыл товар зур булмас.

Хәрам акча кесә тишә.

Безгә ике тиен — бер акча.

Биргәннең битенә карама.

Исәпкә бар, санга юк.

Дөя дә бүләк, төймә дә бүләк.

Җиде кат үлчә, бер кат кис.

Һәркем үз аршыны белән үлчи.

Өлешеңә тигән көмешең.

Үз туксаны туксан, кешенеке сиксән тугыз.

Күзеңә кырып салырга сукыр бер тиен дә юк.

Акча бездә бер букча, ефәк бездә мунчала.

Авыруың булса булсын, бурычың булмасын.

Өй-йорт, каралты

Ачык ишек, якты чырай.

Түгәрәк өйнең түре юк.

Хуҗасыз өй таркалыр.

Ут төтенсез булмый.

Шәм төбенә якты төшмәс.

Өе биек, өйрәсе сыек.

Юрганыңа карап аягыңны суз.

Өең тар булса, дөняның киңлеге беленмәс.

Кием-салым

Без капчыкта ятмас.

Ертык тишектән көләр.

Итәк кисеп җиң ялгама.

Башыңа төшсә, башмакчы булырсың.

Агач күрке — яфрак, адәм күрке — чүпрәк.

Шөшле сораганга балта тоттырмыйлар.

Көяз туңмас — калтырар, сөякләре шалтырар.

Киеменә карап каршы алалар; акылына карап озаталар.

Азык-төлек, аш-су, савыт-саба

Аракы керсә, оят качар.

Май ботканы бозмас.

Авызыңа салганны йота бел.

Ачка казан астырма, туңганга ут яктырма.

Ач тамагым, тыныч колагым.

Ашаган белмәс, тураган белер.

Ашаган табагыңа төкермә.

Аштан олы булып булмый.

Ашым аш, суым су түгел.

Ашын ашаган, яшен яшәгән.

Ач кешенең ачуы яман.

Берәүнең дә сандыгы буш булмый.

Исереккә диңгез тубыктан.

Исереккә сәлам бирмә.

Исереккә үгет ни дә, дегет ни.

Казан соскан — берәү, кашык тоткан — җидәү.

Кеше ашы тәмле була.

Кискән икмәк кире ябышмас.

Коры кашык авыз ерта.

Кунак булсаң тыйнак бул.

Кунак килсә, ит пешә, ит пешмәсә — бит пешә.

Кунаклы йорт — хөрмәтле йорт.

Кунакта яхшы, өйдә яхшырак.

Көтеп алган кунак кадерле була.

Моның белән ботка пешереп булмый.

Син дә кунак, мин дә кунак, атка печән кем сала.

Тансыкка тары боткасы.

Тәмлегә талым кирәкми.

Умач сораганга токмач тоттырган.

Әллә пешмәгән, әллә төшмәгән.

Өч көн кунак бул, өч көннән соң ерак бул.

Үзе кунак чакырган, үзе баланга киткән.

Үзенең әйрәне юк, кешенең кымызын эзли.

Чакырып килгәннең аты зур, сөеп килгәннең хакы зур.

Ниже представлены несколько татарских

пословиц и поговорок из другого источника

Бәхетне юлдан эзләмә, белемнән эзлә.

Китап — белем чишмәсе.

Күп укыган күп белер.

Йөз сум акчаң булганчы, йөз дустың булсын.

Дус акчадан кыйммәт.

Дустың үзеңнән яхшырак булсын.

Телләр белгән — илләр белгән.

Тәмле дә тел, тәмсез дә тел.

Телең ни әйтсә, колагың шуны ишетер.

Агачны яфрак бизи, кешене хезмәт бизи.

Кем эшләми, шул ашамый.

Эш беткәч уйнарга ярый.

Әни йорты — алтын бишек.

Бәйрәм ашы — кара-каршы.

Туган ана бер, туган Ватан бер.

Ни чәчсәң, шуны урырсың.

Содержание страницы: пословицы и поговорки поволжских татар на татарском языке.

Источник

Тазбаш

Пословицы (на татарском)

Птицы

Кош аулау, кыргый кошлар

Бала кош очар, кунар агачын тапмас.

Животные

Аучылык, ерткычлар, киекләр

Аучы белән балыкчы беркайчан да баемас.

Аучы козгын ауламас, үрдәк аулар.

Аучы ничә әмәл белсә, аю шунча юл белә.

Растения

Үлән, гөмбә, гөл, чәчәк һ. б. Печән эше

Аксыргак бар җирдә ат үлмәс.

Актамыр атка булган үчен сабаннан алыр.

Алабута орлыгы булганчы, солының саламы бул.

Әрем төбенә гөл үсмәс.

Бер чәчкә яланны матурламый.

Берәү печәнне чалгы белән чаба, берәү дуга белән чаба.

Вакытсыз ачылган гөл тиз сулар.

Гөл булса, гөлгә куан, гөле булмаса, бөресенә куан.

Гөл төбенә кычыткан үсми.

Гөлен яраткач, чәнечкесен дә ярат.

Гөмбә яңгырдан туймас.

Елына бер балтырган ашамаган кешенең эче кортлар, имеш.

Камыш, суда утырса да, бар үләннән элек корый.

Камышны үз күлеңнән ал.

Корыган камыш ерактан тавыш бирер.

Кылган башы юкка кымшанмый.

Кырмавык үзенә тигән һәркемгә ябыша.

Көчләп ачкан чәчәкнең исе булмас.

Матур гөл чәнечкеле була.

Матур чәчәкне кырау тиз ала.

Олы юлга үлән үсми.

Печән чабып җыелмый, тарап җыела.

Сарана төбендә суган ятыр.

Сары мәтрүшкә алтмыш төрле авырудан, көрән мәтрүшкә җитмеш төрле авырудан дәва.

Сырланның үзен өзсәң дә, тамыры кала.

Сәнәге кыйбат түгел, җәпләкәсе кыйбат.

Тигәнәк арасына кермәгәнгә тигәнәк иярми.

Тигәнәк арасында үскән чәчәктән саклан.

Тигәнәк булып аякка кадалганчы, гөл булып якага кадал.

Тигәнәк чәчеп бодай ура алмассың.

Тик торганнан чыкан чакмый.

Умырзая, яфрагыннан алда, чәчәген күрсәтер.

Үлән башыннан корыр.

Үсәсе чәчәк таптауда да үсә.

Һәр гөл үз сабагында чәчәк ата.

Һәр гөлнең үз исе бар.

Чабучылар начар булса, печән аз чыга.

Чалгы тавышы чыга башласа, яңгыр ява башлый, ди.

Чәчәкле гөл кадерле була.

Чәчәк булган җирдә бал була.

Чүмәлә көеңә кибәнгә үрелмә.

Шайтан таягына кырау тими.

Эт эчәгесенең очы-башы булмас.

Яшь үләндә арык мал да уйнаклый. Яңа чалгы каты чаба.

Абага чәчәк атканда.

Баскан җиреңә үлән бетте.

Гөмбә белән шалканны аера алмау.

Ку үләнгә үрт салу.

Көлдән гөл булган, гөлдән көл булган.

Сәнәк белән көрәкне аера алмау. Сәнәк-көрәк кулдан китте. Сәнәктән көрәк булган.

Тилебәрән орлыгы ашаган.

Урак белән печән чабу.

Эскерттән ишек эзләү.

Әрем белән тәрем булып яшиләр.

Үлән арасыннан ут йөртмәк. Үләннән ашак, судан тонык.

Һәммәсе дә бердәй, бакчадагы гөлдәй.

Игенчелек

Амбарың белән мактанма, ашлыгың белән мактан.

Амбарыңда булса, кесәңдә булыр.

Ашлаган җир аш бирә, ашламаган җир таш бирә.

Ашлык тулган саен башын түбән ияр.

Ашлыкны арба өйгә кертә, чана базарга илтә.

Башын ал да, саламына ут төрт.

Бер көн алдан чәчсәң, бер атна алдан урырсың.

Булыр ашлык шытымыннан билгеле.

Буш башак башын югары тота.

Буш көлтәне сукмыйлар.

Буш тегермән җилсез дә әйләнә.

Егыла башласаң, җиргә ябыш.

Җир карынына көл салган, көленнән күмәч алган.

Җир туймаса ил туймас.

Җиргә чәчкән гөл булыр, утка төшкән көл булыр.

Җирдән аерылган җилгә оча.

Җирең нинди булса, икмәгең шундый була.

Җирне бер кат туйдырсаң, ул сине ун кат туйдырыр.

Иген камылыннан билгеле.

Иген сугучы кояш сорый, күмер сатучы яңгыр тели.

Иген үсмәс дип, җирдән түңелмә.

Игенеңне яшел урма, урагыңның теше сынар.

Игенле байның исе бар, игенсез байның нисе бар.

Игенне иң элек бурага салдым диген, аннары уңыш алдым диген.

Игенне җир уңдырмый, тир уңдыра.

Игеннең җаен иккән белер, арбаның җаен җиккән белер.

Игенче явым теләгән, чүлмәкче аяз теләгән.

Игә белгән иген ашар.

Иксәң иген, ашарсың тиген.

Качып китсәң дә, чәчеп кит.

Кем чәчкән, шул урсын.

Киртәле кибәнгә мал тими.

Кырга барганда мактанма, кайтканда мактан.

Кырда эзе булмаганның ашъяулыкта күзе булмас.

Көз чәчсәң, көлгә чәч; яз чәчсәң, сазга чәч.

Көз җир сөр, кыш кар сөр.

Начар сөргән җирне чүп басар.

Ни чәчсәң, шуны урырсың, җил чәчсәң, буран урырсың.

Орлык кибәксез булмас.

Өйдәге исәп кырга ярамый. Өсәккә кермәсә, исәпкә кермәс.

Сабанда сайрашмасаң, ындырда ыңгырашырсың.

Сука тотып кулың кабармыйча, мичкә ягып ипиең кабармас.

Сукадан тугарып атны бирмиләр.

Тарлан җирне саз йотмас.

Тегермән ташына эләккән он булыр.

Тегермән тик торса, ташы ярыла.

Тиресне калын түшәсәң, амбарың буш калмас.

Тук башак аска иелә, буш башак өскә үрелә.

Уракчының уңмаганы уракка сылтар. Учлап чәчсәң, йөкләп җыярсың.

Үз чәчкәнеңне үзең ур.

Чикерткәдән курыккан иген икмәс.

Чәчмәгән җиргә урак күтәреп барып булмый.

Чүпле орлык чәчкәннең кырын кырлык басар.

Ындырда илле кешегә эш табыла, тиле кешегә генә эш та-былмый.

Юл буенда үскән орлык өлгерми.

Язын иген икмәгән әтәмбигә моң булыр.

Яхшы җиргә төшкән орлык югалмас.

Әвене янган кеше сымак кылана.

Иске кибәнем исән булсын.

Кеше вырыхын суыра, үзенекен җил алмый.

Кеше уракта, без эштә.

Кибәгеңне туздырма, күзгә керер.

Саламга тук, башакка юк.

Саламны печәннән аера алмау.

Салпы ягына салам кыстыру.

Синең урагың урган, печәнең өйгән.

Суккан көлтә булгансың.

Урак та урасы бар, тамак та кырасы бар.

Ураклары урылган, зуратлары куелган.

Чәчкән бакыра, үзе акыра.

Яз игенче, кыш теләнче.

Иген төрләре

Алай диеп болай булмый, арпа чәчеп бодай булмый.

Арпа алтмыш көндә өлгерә, бодай туксан көндә өлгерә.

Арпа иккән бодай урмас.

Арыш анасы арыштан алда өлгерә.

Арыш башаксыз булмас, арпа кылчыксыз булмас.

Арыш булса, башы бер карыш булсын.

Арыш саламы алты елдан алтын булыр.

Арыш унике көн баш чыгара, унике көн серкәдә утыра, унике көн эч иңә.

Арыш уңса ун булып, тары уңар мең булып.

Арыш чәчсәң, ипи ашарсың.

Арыш чәчсәң, көлгә чәч, солы чәчсәң, суга чәч.

Арышны көлгә чәчсәң, гөл булыр, солыны грәзгә чәчсәң, кенәз булыр.

Арышның хисабын суккач беләләр.

Арышы булса, үлчәве табылыр.

Бакра чәчкән бодай урмас.

Бер тарыдан ботка булмас, ботка булса йортка булмас.

Бер уч көнбагыш ашасаң, ике уч кабыгы чыгар.

Бодай иләп арпа төшмәс.

Бодай кибәнен арыш саламы белән ябалар.

Борчак чәчсәң, арасына сарык кереп ятарлык булсын.

Борчакның яхшысы читкә чәчри.

Киндер ыстаны киендерә, чүпләме күзне сөендерә.

Киндер чәчсәң, күлмәк киярсең.

Коры борчак бүрәнәгә ябышмый.

Мәк җиде ел буе уңмаган да, аңа карап ачлык булмаган.

Пәҗи килегә кермичә, мае чыкмас.

Саламга үскән арышның башы булмый. Солы чәчеп бодай көтмиләр.

Тармадан тула басмыйлар.

Тары чалгы кайраган тавышка үсә, ди.

Тары ярмасы сөттә җитмеш җиде кисәккә ярыла.

Тургайдан курыксаң, тары икмә.

Уңган бодайга кырау тими.

Чүбек чәйнәп май чыкмас.

Җитен: «Тырмага ияреп тишелеп чыгар идем дә, кешедән оялам»,- дип әйтә, ди.

Арпа эчендә бер бодай.

Башын карабодай саламы белән япкан.

Бирдем бодай, килдем сорай.

Бодай буласы җиргә борай булып калган.

Бодай күрсәтеп арпа саткан.

Ташта борчак үстерү.

Ярмам арыш, җаным тыныч.

Яшелчәләр

Ачы кабакка эт тә тими.

Ачы торманың сирәге яхшы.

Бакча иясенә түтәл юк, өй иясенә бүкән юк.

Берәүгә торма кирәк, берәүгә хөрмә кирәк.

Буш карбызда орлык күп.

Бәрәңге ашаган тук булыр, тез буыны юк булыр.

Бәрәңге әйткән: «Илтүен илтермен, кайтуыңны үзең кай-гырт»- дигән.

Бәрәңге әйткән: «Кырык биш көндә карыныңа керермен»,- дигән.

Җимеш юк җирдә чөгендерне дә әфлисун диләр.

Җир алмасы җилектерми.

Ике карбыз бер култыкка сыймас.

Кабак карбызга әйткән: «Мин олы»,-дигән. Карбыз әйткән: «Син олы булсаң, мин баллы»,- дигән.

Керән тормадан татлы булмас.

Кәбестә аркасында суган да су эчә.

Мич башында шалкан пешми.

Сарымсак хаҗга барып кайтса да татлыланмас.

Сарымсакны серкәгә салып тотсаң да, сигез ел исен саклый.

Сирәк торма төпле була.

Суган сирәк булса, башы олы булыр.

Суганның татлысы юк.

Тиле суган сабакка уңар.

Шалканны ефәккә төргәннән бәясе артмас, энҗене ыштырга төргәннән бәясе кимемәс.

Ярык карбызда тәм булмас.

Акча җимеше түгел, бакча җимеше.

Бакчачының бакчасы, утап кына баксачы.

Бер керән ашап, ике атна кикергән.

Кирәкле кишер яфрагы. Кәбестә кебек беркатлы инде ул.

Пешкән шалкан, төшкән-калган.

Суган суы суыру. Суган тураганда елый.

Торма ачуын тоздан алу. Торма өстенә тоз.

Агач

Авам-авам дигән агач йөз яши.

Агач аеры үссә дә тамыры бер.

Агач кайсы якка кыек булса, шул якка авар.

Агач нинди генә биек булса да, тамыры җирдә булыр.

Агач урманнан ерак үссә дә, шунда таба сыгыла.

Агач утырткан ага булган.

Агач хәтта үзен кисүчегә дә күләгә бирә.

Агач яшь вакытында яхшы бөгелер.

Агач үз ихтыяры белән урманын ташламый.

Агач үз урынына егыла, таш бик ерак тәгәри.

Агачны яшьлектә бөк.

Агачны үстерергә илле ел, кисәргә биш минут кирәк.

Агачның аскы ботаклары өскеләрен күтәрешә.

Агачның башын киссәң төбе калыр.

Агачның корты эченнән булыр.

Агачның тамырына балта чабып, яфрагы белән дус булма.

Агачның яфрагы төбенә төшә.

Агачтан яфрак төшми тормый.

Асылсаң асыл асыл агачка, егылсаң егыл мамык түшәккә.

Бер агачның шаулавы илгә яңгыр яудырмас.

Бер агачта ике кайры булмас.

Бер шыгырдаган агач гомер буе шыгырдый.

Ботаксыз агачның күрке юк.

Иелгән агачка үрмәләү җиңел.

Йомшак агачны корт басар.

Карт агач үзеннән-үзе корыр.

Каты агач шарт сынар, черегән агач кырык ел чыдар.

Корт баскан черек ботакны кисеп ташлыйлар.

Кыеш агачның ботагы туры булмас.

Кыйшык агач төзне бозар.

Кәкре үсеп картайган агачны төз итеп булмый.

Күмәк агач давылдан курыкмас.

Тамыры ерак агачның гомере озак.

Тотынган агачыңның тамыры нык булсын.

Туры агачның күләгәсе дә туры була.

Хур күргән агачың гүр өстеңә күләгә булыр.

Шыгырдавыклы агач озак чыдар, шыгырдамаган тиз сынар.

Шәрә агачтан ышык көтмә.

Ялгыз агач урман булмас, ялгыз кирпеч курган булмас.

Ялгыз агач җилдә тиз сына.

Ялгыз агачны җил борган, күмәк агач җилне борган.

Яман агачка асылынганчы, яхшы агач үзеңне бассын.

Агач арасыннан урман күрмәгән.

Агачтан сандугач кына ясамый.

Ике агач арасында адашу.

Агач төрләре

Бер каенның күләгәсе бөтен илне капламас.

Бәрмәчлектән йөзем булмас.

Имән бик каты агач та, аның да яфрагы саргая.

Имән күмере исле булыр.

Имән чикләвеге алмагач төбенә тәгәрәми.

Каен агач тал булмас, каен суы бал булмас.

Каен тузына масаер, имән үзенә масаер.

Каены бар кайгырмас, тимере бар тилмермәс.

Карагайның көле күп, имәннең күмере күп.

Карышып үскән караманы турайталмассың.

Кечкенә имәндә ботак күп була.

Корыган тирәк су янында да яшәрмәс.

Куба тал шарт сынар, сары тал йөгенеп калыр.

Нарат төз карап үсәр, өянке өя ләп үсәр.

Озын тирәкнең күләгәсе төбенә төшмәс.

Тал ком ярата, усак дым ярата.

Тик торган караулы тирәккә тимиләр.

Тирәк, ни юан булса да, пычкыдан котылмас.

Тирәкнең, тамыры черемичә, яфрагы саргаймый.

Тубылгы агач зур булмас, тубылгыдан өй булмас.

Чикләвек агачы эчтән чери.

Чикләвек җыйганда җиләккә бармыйлар.

Ялгыз каенга кош кунмас.

Яшь каенга терәлеп, карт каен кырык ел яшәгән.

Ватылмый торган чикләвек.

Ике тирәк бер төптә, ике төймә бер җептә.

Карама көленә утырту.

Кеше чикләвек җыярга барганда, ул җиләк җыярга б«|

Кәкре каенга терәтү.

Тузга язмаганны сөйли.

Чикләвегемнең төше юк, сезнең кебек кеше юк.

Юкә агачка атландыру. Юкәдә икән чикләвек.

Җиләк-җимеш агачлары

Агач, җимеше күп булган саен, ныграк иелер.

Агачны кем утыртса, җимеш шуныкы.

Агачта җимеш арткан саен, ботагы күтәрелми.

Агачы кыек булса да, алмасы тәмле була.

Аланда үскән балан әче була.

Алма агачыннан ерак төшми.

Алма теләсәң, агачыннан күз алма.

Алмалары булмаса, алмагач гаепле түгел.

Алманы үстерү кыен, черетү ансат.

Алманың асылын аю ашый, чикләвекнең төшен корт ашый.

Алманың кызылына алданма.

Аяз елны алма күп, явым елны гөмбә күп.

Балан бал белән тәмле, бал балансыз да тәмле.

Бер агач ике төрле җимеш бирмәс.

Бер черек алма бөтен йөкне черетә.

Буласы җимеш чәчәгеннән билгеле.

Җиләк бердән җыйнала.

Җимеш ашыйсың килсә, чәчәген өзмә.

Җимешен аша, бакчасын сорама.

Җимешле агач зур булмый.

Җимешнең асылын эт ашый.

Җимешсез агачка таш атмыйлар.

Кызыл алманың эче кортлы булучан.

Кулың җиткән ботакның алмасын өз.

Өлгергән өрек сабагында тормый.

Сау алма саптан төшми.

Сусыз агачта сусыл җимеш пешмәс.

Тиз пешкән җимеш тиз чери.

Нәр җимешнең үз корты бар.

Чәчәк күрсәтмәгән агачтан җимеш көтелмәс.

Шомырт чәчәк аткан вакытта кызлар җилкенә, балан чәчәк аткан вакытта балык сикерә.

Яфракка карап, алма санама.

Алма пеш, авызыма төш.

Алмалары суга туенган.

Кеше бакчасына таш ату.

Кипкән җимеш күк куырылган.

Миләш диеп капкан идем, балан булып чыкты бу.

Пешмәгән җимештән катмаган как.

Яңа җимеш, иске авыз.

Урман

Бер агачтан унау үскән, ун агачтан урман үскән.

Кәкре агачсыз урман булмас.

Урман авызы тар булыр.

Урман артындагы күренә, борын астындагы күренми.

Урман бүресез, тау куянсыз булмас.

Урманга кер, ботакка кадалма.

Урманга кергәнче чыгар юлыңны кара.

Урманга утын ташылмый, коега су салынмый.

Урманда агач күп, сайлый башласаң яраклысы юк.

Берсе урманга, берсе тугайга киткән.

Урман чытырман, качсам тоттырмам.

Урманда урынсыз, кырда койрыксыз.

Урманы үсмәгән, агачы кисмәгән.

Урман эше, агач эшкәртү

Агач киссәң озын кис, чаба-килә кыскарыр.

Агач корыса, утын булыр.

Агачны ега белмәгән үз өстенә аударыр.

Агачны кинәт бөксәң шарт сынар.

Балта агачны кисмәс иде, агач сабы булмаса.

Балта да чапкан төштән генә кисми.

Балта остасының юньле балтасы булмас, чабата ясаучының юньле чабатасы булмас.

Балта остасының үз йорты тирәсе һаман җимерек.

Балта сораганга көрәк тоттырмыйлар.

Балта чапкан чакта йомычка чәчрәми булмас.

Балта чапканчы кискә ял итә.

Балтасы суга төшкән сабын да атар.

Балтасыз урманга барма.

Ботагыннан чөй ясап, агачын яралар.

Егылган агачка балта чабучы күп булыр.

Имән җиде ел суда ятса, таш булыр.

Кабык зур булса да, бәһасе бер тиен.

Кайрысында кипкән агач чатнамый.

Кеше өстендә бүрәнә дә җиңел, үз өстеңдә кура да авыр.

Кәкре агачны төзәйтүдән төзен кәкрәйтү җиңелрәк.

Күп тукмасаң, ботаклы утын да ярыла.

Өйне эшләгән балта тышта кала.

Сапсыз балта агач чабарга ярамас.

Сыймас җиргә чөй какма.

Такта тар булыр, бәясе бар булыр; кабык киң булыр, бәясе ким булыр.

Таяк бирә тай көче.

Тимер балта булдыра алмаганны кайчакта юкә чөй булдыра.

Тугыз балта бер сәкедә ятар, ике каба ятмас.

Урманга кергән саен утын күбәя.

Үткен балта тиз кителә.

Үтмәс балта сөяк чабарга ярый.

Чыбык вакытында бөкмәсәң, зурайгач бөгә алмассың.

Чөе кайда, тукмагы шунда.

Чөйне чөй белән чыгаралар.

Шырпылы агач кулга кае.

Юан булса да, ялгыз агачтан өй булмый.

Яраклы түмәр җирдә ятмас.

Аркылы яткан агачны буйга алып салмый.

Балта биреп, шөшле алдым.

Балтасы суга төшкән.

Барысы да бер чыбыктан сөрелгән.

Бере тукмак, бере чөй, берен ал да берен төй.

Бутау мунчаласы ясау.

Йомычканы йомыш итеп йөри.

Кабык сугып, чәүкә очыру.

Тамырына балта чабу.

Тумырган да сөягән, балта-пычак тимәгән.

Төптән куркып, түмгәккә абынган.

Урманны үтеп, утын күрмәгән.

Үзе утырган ботакны кисүче. Үтмәс балта белән юнган.

Чыбыктан чыбыркы булган. Чөй өстенә тукмак.

Источник

Оцените статью